دكلهاي حفاري دريايي ( نفت و گاز)
نفت خام مایعی غلیظ و بهرنگ سیاه است که بخشهایی از پوسته کره زمین یافت میشود. نفت را طلای سیاه مینامند و جزء سوختهای فسیلی به حساب میآید.
اولین حلقه چاه اکتشافی در ایران در سال 1287 خورشيدي در عمق 360 متری در میدان نفتی مسجدسلیمان کشف شد که این خود آغاز صنعت نفت ایران و خاورمیانه بود.
صنعت حفاری در ظاهر فرستادن مته ای به درون زمین به منظور کاوش نفت و گاز است. این صنعت در حقیقت مجموعه ای از کار سخت و دشوار همراه با خدمات فنی پیچیده و متنوع است که بسیاری از دانش های روز را در بر میگیرد.
دکلهای حفاری نفتي به دو بخش حفاري خشکی و حفاري دريايي تقسيم ميشوند. دكلهاي حفاري خشكي دارای ساختار ساده تری بوده و تجهیزات آن از هم جدا شده و هر قطعه آن بوسیله تریلیهای بزرگ جابجا میشوند و دوباره در محل جدید به هم متصل و آماده به کار میشود.
حفر چاههای نفت در ابتدا تنها به میادین موجود در خشکی محدود میشد. و تا پایان جنگ جهانی دوم، فعالیت چشمگیری در زمینه حفاری در دریایی صورت نگرفت . با پایان جنگ جهانی دوم کشتی های به جا مانده از جنگ، در صنعت حفاری به خدمت گرفته شدند.
در واقع در تقسیم بندی های دریایی ، دکل های حفاری به عنوان یک کشتی مستقل محسوب شده و دارای پرچم و مالکیت میباشند.
تقسیم بندی دکلهای حفاری دریایی:
دکلهای حفاری دريايي بر اساس عمق آب به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
- دکلهایی که برای حفاری در آبهای کم عمق مورد ساخته شده اند Jack up Rigs)) که در خلیج فارس و دریای عمان استفاده میشوند ، این دکلها از یک بدنه که دارای سه یا چهار پایه بوده تشکیل شده است ، برای حمل و نقل این دکلهای برای مسیرهای طولانی و گذر از اقیانوسها از کشتی های بزرگ که دکل بر روی آن سوار و نصب میشود استفاده ميگردد ولی برای مسیرهای کوتاه مانند جابجایی بین محلهاي مختلف در خلیج فارس ، کشتی های یدککش این دکلها را بصورت شناور روی آب کشیده و جابجا مینمایند.
پس از انتقال دکل بر روی ميادين نفتی اکتشاف شده در کف دریا، پایهها به داخل آب فرو برده میشوند تا به کف دریا برسند. به دلیل قرار گرفتن پایهها در کف دریا، خاک بستر دریا از نظر میزان تحمل بارهای ناشی از وزن دکل باید به دقت مورد بررسی قرار گیرد. همچنین اثرات جریانهای زیردریایی در شسته شدن خاک و مسائلی از این دست نیز نباید از نظر دور بماند.
- دکلهایی که برای حفاری در آبهای عمیق ساخته شده اند مانند دریای خزر ، به این دکلها دکلهای حفاری نیمه شناور میگویند. با توجه به اینکه دریای خزر به آبهای آزاد و اقیانوسها راه ندارد برای حفاری در میدان نفتی واقع در کف دریای خزر , شرکت ملی نفت ایران اقدام به ساخت یک دکل حفاری نیمه شناور در بندر نکا نمود و این دکل ” ایران امیرکبیر ” نام دارد و هم اکنون در دریای خزر در حال حفاری میباشد.
علت نیمه شناور بودن این دکلها به اين دليل است که نمیتوان برای این نوع دکل مانند دکلهای آبهای کم عمق ( کمتر از 200 متر) پایه های فولادی قرار داد تا در کف دریا به زمین فرو رفته و دکل ثابت و محکم شود برای همین از تکنولوژی های خاصی در مهار و تثبیت دکل استفاده میشود و دکل با زنجیرهای قوی و خاصی در اطراف ، مهار و محکم میشود.
عمليات حفاري
پس از ثابت شدن دکل حفاری بر روی محل حفاري , عملیات شروع و مته حفاری شروع به کندن بستر کف دریا مینماید. برای حفر یک چاه و رسیدن به مخزن نفت و گاز ، سرویس ، کالا و تجهیزات متعددی از قبیل سرویس گل حفاری , سیمان حفاری , راندن لوله جداری حفاری انحرافی , نمودار گیری , خدمات سرچاهی و اتمام چاه و ….. مورد نیاز است که در طول زمان و براساس برنامه حفاری تهیه شده برای هر چاه مورد استفاده قرار میگیرد.
هر دکل حفاری دریایی شامل دو بخش تجهیزات فنی و کمپ کارکنان ميباشد . کارکنان روی این دکلها بصورت شيفتي بوده و 14 روز کار بر روی سکو و 14 روز استراحت در منزل دارند که به این مدل اقماری میگویند معمولا بر روي هر دکل حدود 70 الی 90 نفر در حال کار کردن بوده و شیفت کاری آنان بصورت 12 ساعت کار و 12 ساعت استراحت میباشد.
یک دکل حفاری بصورت 24 ساعته و در دو شیفت 12 ساعته مشغول به کار میباشد و همیشه 2 الی 3 کشتی پشتیبان همراه دکل و اطراف آن جهت نقل و انتقال کالا و تجهیزات از خشکی به روی دکل و یا انتقال مواد غذایی و یا جابجایی پرسنل میباشند.
دکلهای حفاری دریایی داراي رستورانهای مجهزی بوده و معمولا بهترین غذاها را به پرسنل ارائه مینمایند زیرا با توجه به شرایط خاص دریا و گرمای شديد و عدم وجود تفریح و سرگرمی ، رستوران و غذای مطلوب حائز اهمیت میباشد.
اهمیت دکلهای حفاری دریایی:
باید توجه داشت که بسیاری از مخازن نفت و گاز در دریا بین کشورهای همسایه مشترک ميباشد در خلیح فارس نیز میادین بسیاری وجود دارد که بین ایران و کشورهای همسایه مشترک بوده و ایران به جهت صیانت از منافع ملی و جلوگیری از عقب ماندن از برداشت این مخازن , بایستی دکلهای حفاری متعددی را بر روی این میادین به کار گیرد و نسبت به ازدیاد برداشت اقدام نمایند زیرا ذخایر هر میدان محدود بوده و در صورت تعلل برداشت , ضرر و زیان جبران ناپذیری به کشور وارد میشود.
پايان
| تهيه شده توسط سورنا احمدي پايه هفتم |
۰ دیدگاه