موضوعات
آخرین مطالب

مهارت های زندگی (۲۴) فصل پنجم؛ انواع موضوعات و سطوح مختلف مهارت های زندگی/ قسمت پنجم : توضیح مهارت روابط بین فردی

3024

مبحث: فرهنگی پرورشی
عنوان اصلی: مهارت های زندگی
عنوان فرعی: توضیح مهارت روابط بین فردی

*مقدمه

بشر موجودی اجتماعی است یکی از رسالت های مهم او در جهان خاکی، ایجاد، گسترش، تداوم بخشیدن و عمق بخشیدن به روابط بین فردی است. روابط بین فردی مهم ترین مولفه ی زندگی ما از بدو تولد تا هنگام مرگ است. بزرگترین تنبیه برای انسان، تنها ماندن ( مثلاً زندان انفرادی) است.

در زمانه ای که هر لحظه اش در گرو تغییرات شگفت انگیز است، ارتباطات حرف اوّل را می زند و به همین دلیل کیفیّت زندگی هر کس بستگی به کیفیت ارتباطات او با دیگران دارد.

یکی از نشانه‌های سلامت روانی ، وجود روابط سالم بین فردی است. روابط گرم و صمیمی با انسان‌های دیگر منبع اعتماد ، راحتی و آسایش هر کدام از ماست. حمایت اجتماعی در واقع پیوند‌های اجتماعی میان افراد است که باعث ایجاد امنیت، آرامش، اهمیّت و احترام در افراد می‌شود. برای بهره‌گیری از این شبکه ارتباطی باید برخی مهارت ها را آموخت. مهارت‌هایی که به ایجاد روابط بهترما با دیگران کمک می‌کند. در چنین فضایی افراد براین باورند که تنها نیستند و متعلّق به گروهی از انسان‌ها هستندکه در مواقع ضروری می‌توان از آنها کمک گرفت.

هیچ یک از توانمندی های بالقوه ی انسان رشد نمی کند مگر در بستر روابط بین فردی. انسان یاد نمی گیرد، خلق نمی کند، نمی سازد و بالاخره زنده نمی ماند مگر در بطن روابط اجتماعی اش. هیچ انسانی از بدو تولد و بدون آموختن، نمی تواند روابط بین فردی موثّر برقرار کند. این آموختن مادام العمر است و تا زمانی که انسان زنده است، ادامه دارد. تداوم حیات و اجتماع منوط به افزایش کیفیّت روابط بین فردی است.

تحقیقات مختلف حاکی از آن است که حدود هفتادوپنج درصد از اوقات روزانه ی ما به نحوی در‌تماس و ارتباط با دیگران می گذرد. بنا‌براین افرادی که از مهارت های ارتباطی قوی‌تری بر خوردارند بیشتر مورد پذیرش اطرافیان خود قرار می‌گیرند و فرصت های ارزشمندی را به دست آورند.
سیستم ارتباطی خانواده و نوع ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر می تواند از مهمترین عللی باشد که افراد در برقراری ارتباط دچار مشکل شده وکمرو، خجالتی و منزوی بار بیایند.
افراد از طریق برقراری ارتباط صمیمانه قادر خواهند بود که احساسات و عواطف خود را به اعضای خانواده، دوستان و نزدیکان خود ابراز نمایند و در این صورت با کمک و یاری خواستن به موقع از دیگران موفق خواهند شد که با مسائل و مشکلات پیش آمده ی خود به بهترین نحو ممکن رفتار نموده و راه حل های جدیدی را کشف کنند. ارتباطات مجموعه ای از مهارت هاست اما مهمترین آنها درک نقطه نظرات طرف مقابل و تفهیم نقطه نظرات خود ما می باشد.
از آن جایی که امروزه برقراری ارتباط صمیمی بین دو یا چند نفر، نیازمند آگاهی از فنون و روش هاست، روابط بین فردی جزء یکی از مهارتهای زندگی محسوب می شود.

**تعریف ارتباط بین فردی:

برای تعریف روابط بین فردی ابتدا لازم است ارتباط را به صورت مختصر تعریف کنیم.ارتباط عبارتست از انتقال مفاهیم یا معانی یا پیام از شخصی به شخص دیگر و هر قدر میزان انتقال پیام دقیق تر و روشن تر باشد ارتباط موثّرتر است. 

دونوع ارتباط داریم که عبارتند از: ارتباط کلامی و ارتباط غیر کلامی.

ارتباط کلامی تمامی جنبه های گفتار و ابزارهای کلامی را شامل می شود که در آن چگونگی صحبت کردن از جمله سرعت کلام ، تن صدا و آهنگ صدا مطرح می شود .اما ارتباط غیر کلامی به سایر فعالیت هایی گفته می شود که کارکرد ارتباطی دارند مثل حالت چهره ، ژست ها ،حرکات بدنی ،نحوه لباس پوشیدن و غیره که در یک کلام به آن زبان بدن می گویند.

به بیان دیگر؛ روابط بین فردی فرایندی است که در آن یک فرد اطلاعات و احساسات خود را از طریق پیام های کلامی و غیر کلامی به یک فرد یا افراد دیگر می رساند.این توانایی موجب تقویت رابطه گرم و صمیمی با دیگران ،و رفع تضاد ها و تعارض ها می شود. 

در واقع ارتباط عبارت است از هر گونه تعاملی که شامل انتقال پیام باشد. این فرایند از جزئیات زیادی تشکیل شده است. در مهارت ارتباط بین فردی به موضوعاتی مثل دوست یابی، گوش کردن، حل تعارض و … می پردازیم.

هنگامی که ارتباطی را بر قرار می کنیم ، دو خواسته اصلی داریم:
۱- تولید احساسات مثبت
۲- رسیدن به هدف
ارتباط زمانی موثر است که هر دو طرف به خواسته های خود برسند. شاید روابط بین فردی تنها تعاملی است که می توان در آن دو برنده داشت.

*** راه فراگیری مهارت روابط بین فردی :

در روابط بین فردی مهارت های زیادی موثّر هستند که در زیر تحت دو عنوان کلی مهارت های کلامی و غیر کلامی می آوریم .وقتی در جریان یک ارتباط ، پیام ها به صورت رمز کلامی انتقال می یابند به آن ارتباط کلامی گویند که مهمترین مهارتهای ارتباط کلامی شامل سوال کردن ، تایید کردن تحسین کردن و تعبیر و تفسیر کردن است. اما هرگاه پیام به صورت علایم یا رمزهای غیر کلامی انتقال یابد به آن ارتباط غیر کلامی گویند که مهمترین مهارت های ارتباط غیر کلامی شامل تکان دادن سر ،حالات چهره و تماس چشمی مستقیم است.

»»» برای برقراری روابط بین فردی موثّر چهار حوزه مهارتی را باید فرا گرفت.
حوزه اول) برقراری اعتماد در روابط بین فردی.
اولین حوزه مهارتی، اعتماد متقابل است.برای برقراری اعتماد در روابط بین فردی باید به مولفه های زیر توجه کرد:
– نسبت به فرد مقابل متعهدانه رفتار کردن.
– نشان دادن گرمی و پذیرش نسبت به فرد دیگر.
– اجتناب از برخورد قضاوتی نسبت به فرد دیگر.
– قابل اعتماد بودن.
– صادق بودن.
حوزه دوم) برقراری ارتباط روشن و عاری از ابهام.
یک نکته که باید در روابط بیین فردی به آن توجه کرد، نوع استفاده از ضمایر در جمله بندی پیام است. وقتی که فردی با جملاتی صحبت می کند که با« تو » شروع می شوند، فرد مقابل را درشرایطی قرار می دهد که احساس کند باید از خود دفاع کند. اما وقتی جملات فرد با « من » شروع می شوند،وی از احساسات و افکار خودش صحبت می کند و فرد مقابل ضرورتی برای دفاع از خود احساس نمی کند.

حوزه سوم) پذیرش و حمایت یکدیگر.
از مهم ترین تفاوت های فردی که روی رابطه ما با دیگران اثر می گذارد، تفاوت در نقطه نظرها و دیدگاه ها است. هر فردی احساسات، دیدگاه ها و رفتارهای مخصوص به خودش را دارد. به همین دلیل امکان ندارد که دو نفر در همه چیز هم عقیده و هم فکر باشند. مهم این است که فرد یاد بگیرد داشتن اختلاف نظرکاملاً طبیعی است و این مهارت را کسب کند که دیدگاه خود را تنها دیدگاه، یا بهترین و مناسب ترین دیدگاه نداند و توانایی دیدن موضوع از زاویه ی دید دیگران را نیز داشته باشد. آن وقت است که ارتباط بین فردی موثّرتر و سالم تری برقرار می شود.
اختلاف نظر حتی می تواند مفید باشد مثلاً:
– اختلاف نظر تغییر کردن را تشویق می کند.
– اختلافات، زندگی را جالب تر می کند.
– زمانی که اختلاف نظر بین تصمیم گیرندگان وجود دارد، تصمیم های مناسب تر و بهتری گرفته می شود.
– اختلاف نظر می تواند روابط را غنی تر و عمیق تر نماید. در یک اختلاف فرد یاد می گیرد که دیدگاه دیگری را نیز به حساب آورده و به آن احترام بگذارد.

حوزه چهارم) حل تعارض ها و مشکلات موجود در روابط بین فردی به شیوه ای سازنده.

افراد مختلف برای حل اختلاف راهبرد های مختلفی دارند. راهبرد های حل اختلاف در کودکی آموخته می شوند و بسیاری مواقع هنگامی که اختلافی پیش می آید، اتوماتیک بکار می افتند و در واقع انسان ها اطلاع چندانی در مورد راهبردهای حل اختلاف خود ندارند.
وقتی اختلافی پیش می آید، آدم ها دو موضوع و مسئله اصلی را مد نظر قرار می دهند:
۱) رسیدن به اهداف شخصی
۲) حفظ ارتباط خوب با سایر افراد
بسیاری از عصبانیت های افراد فقط به این دلیل اتفاق می افتند که وقت صرف نمی کنند که از قبل فکر کرده و راه حل های دیگری به جای عصبانی شدن پیدا کنند .

»»»سه راه حلی که در اینجا آمده است،‌ راه حل هایی هستند که به جای خشم می توان از آنها استفاده کرد . برای پاسخ بهتر ،‌اول باید فرد بپذیرد که عصبانی است و ممکن است پرخاشگرانه برخورد کند و سپس پاسخ بهتر بدهد .
سه جایگزین خوب به جای خشمگین شدن عبارتند از :
۱- محدودیت تعیین کردن.
۲- منتظر فرد مقابل نشدن برای انجام کارها.
۳- قاطع برخورد کردن.

این مهارت همانند تمامی مهارت های دیگر با تمرین و تکرار کسب می شود.

»»» راهکارهایی برای تمرین بیشتر :

۱) در برقراری ارتباط به شخصیت افراد توجه کنیم و متناسب با شخصیت افراد رفتار کنیم مثلا نحوه ارتباط ما با کودکان ، همسالان ،بزگسالان ، سالخوردگان و بیماران باید متفاوت با یکدیگر باشد .

۲) برای تقویت رابطه از پرگویی و پراکنده گویی اجتناب کنیم.

۳) از تحقیر ،توهین و به دیگران خودداری کنیم.

۴) در صورت قطع ارتباط تنها دیگران را مقصر ندانیم و برای ارتباط مجدد پیش قدم شویم.

۵) با احترام به دیگران احترام به خود راتضمین کنیم.

۶) در صورت روبرو شدن با نظر مخالف دیگران بهتر است با صبر و بردباری برای تداوم رابطه بین فردی تلاش کنیم.

۷) با آگاهی از حقوق خود و دیگران در روابط بین فردی از سوء استفاده های احتمالی جلوگیری کنیم.

۸) توانمندی ها و مهارت های ارتباطی خود را شناخته و آنها را برجسته نماییم مثلا توانایی شوخی و طنز به جا و مناسب .

۹) افراد خانواده خود و دیگران را با اسم کوچک و صفت های زیبا صدا بزنیم مثل : پسرم ،عزیزم ، دختر گلم و …

۱۰) شنونده خوبی برای دیگران باشیم و آنها را تشویق به گفتگو کنیم.

 

****عوامل تأثیر گذار در روابط بین فردی :

»»»دوست یابی
داشتن دوست خوب در تمام مراحل زندگی، بخصوص در دوران کودکی و نوجوانی بنا به دلایل زیر بسیار ضروری است:
الف) موجب افزایش احساس اعتماد به نفس و اطمینان به خود، می گردد.
ب)موجب می شود که زندگانی خود را با معنی و هدفدار بدانیم و در نتیجه از احساس پوچی و نومیدی رهایی یابیم.
پ) موجب می شود که از احساس تنهایی و انزوای اجتماعی که منشاء پیدایش بسیاری از بیماری های جسمانی و روانی است رهایی یابیم و به زندگی خود طراوت و شادابی بخشیم.
»»»پایان دادن به دوستی های نا‌مناسب
قطع رابطه کردن یکی از کارهای بسیار دشوار و دردناک می باشد. ولی نه هر قطع رابطه ای، زیرا رابطه ای که فرد در آن مورد بی احترامی یا سوء استفاده قرار می گیرد و جز ناراحتی و دردسر چیزی عاید وی نمی گردد، بهتر است هر چه زودتر پایان پذیرد.
باید آماده باشیم، زیرا ممکن است طرف مقابل از این تصمیم ناراحت، خشمگین و یا شوکه شود. به وی زمان بدهیم تا هر آنچه که می خواهد بگوید را بگوید. در هنگام قطع رابطه هیچ گاه تهدید نکنیم و از تهدید طرف مقابل نیز نهراسیم.
باید بدانیم که ما وارد رابطه ای شده بودیم و به هر دلیل اکنون احساس می کنیم باید به این رابطه پایان دهیم. مهم است که غم و اندوه خود را در یک مکان خلوت و خصوصی تخلیه و ابراز کنیم و بپذیریم که همه چیز پایان یافته است. مدّت زمانی که نیاز داریم تا به آرامش برسیم، بستگی به عواملی همچون: گذشت زمان، میزان شدت و انتظارات ما خواهد داشت. در این زمان فردی را بیابیم که پشتیبان و تکیه گاه ما باشد.
»»»مهارت های حل تعارض
این توانایی ها به ما امکان می دهد که با اغتشاش هیجانی همراه با تعارض به گونه ای مواجه شویم که وقتی بحث بالا می گیرد به روابط دوستانه وصمیمی ما صدمه نزند.
»»»کار گروهی
از ویژگی های کار گروهی تقویت همکاری، همفکری، همدلی و هماهنگی بیشتر بین اعضای گروه می باشد. این امر تقویت روابط بین فردی اعضای گروه را بیش از پیش فراهم می کند.
»»»مهارت های حل مشکل گروهی
مهارت هایی هستند که راه رفع نیازهای تعارض آمیز، راضی نگه داشتن همه افراد گروه و حل مشکلات و تداوم آنها را نشان می دهند.
»»»اهمیت دادن
یعنی بتوانیم به احساسات، نیازها و خواسته‌ها‌ی فرد مقابل توجه نشان دهیم. زمانی روابط بین فردی تقویت می شود که با توجه به توان و ظرفیت خود، در مقابل عملکردهای دیگران رفتار مناسبی داشته باشیم.
»»»احترام گذاشتن
یعنی پذیرفتن و گرامی داشتن بی قید و شرط دیگران. با دیگران به گونه ای رفتار کنیم که احساس کنند برایشان ارزش و احترام قائل هستیم. یکی از نشانه های احترام گذاشتن، رعایت قواعد و مقررات موقعیتی است که در آن قرار می گیریم.

*****برخی انواع مهم روابط بین فردی :

ازمهمترین انواع روابط بین فردی روابط خانوادگی و روابط همسالان است.

روابط خانوادگی : محیط های خانوادگی به عنوان اولین محیط تربیتی فرد و عامل بسیار موثر بر رشد وی است. تاثیر خانواده از زمان بسته شدن سلول نطفه بر فرد آغاز و در تمام طول زندگی وی ادامه می یابد.هرگونه بی توجهی و سستی در تربیت کودک ، عواقب ناگواری برای او به وجود می آورد.به عبارتی می توان گفت رفتار هرفرد ، واکنشی به رفتار والدین و محیط تربیتی اواست . تجارب تلخ دوره کودکی موجب بوجود آمدن مشکلات رفتاری از قبیل پرخاشگری ، افسردگی ، طلاق ، بزهکاری و غیره می شود.

والدین نه تنها از طریق انتقال ژنتیک بلکه از طریق آشنایی کودک با زندگی جمعی و فرهنگ جامعه نقش موثری دارند .همچنین موقعیت اجتماعی خانواده ، وضع اقتصادی آن عقاید ،آداب و رسوم آرزو های والدین ، شیوه های فرزند پروری ، سن اولیا و فرزند چندم خانواده بودن افکار و روابط آتی کودک را تعیین می کند .

میزان تاثیری که خواهران و برادران در رشد اجتماعی کودک دارند به عواملی از قبیل :جنس کودک ،جنس خواهر و برادر،چندمین فرزند خانواده بودن ، فاصله سنی کودک با خواهر و برادر و تعداد کودکان در خانواده بستگی دارد. کودکان خردسال بیشتر گرایش دارند از خواهر و برادر بزرگتر از خود تقلید کنند .

روابط همسالان : برخلاف روابط کودک با خانواده ، رابطه با دوستان و همسالان ،رابطه ای مبتنی بر تساوی و تفاهم است .برخی از جامعه شناسان و روانشناسان معتقدند تاثیر بزرگسالان در کودکی و به ویژه در نوجوانی است . زیرا فاصله سنی زیاد باعث ایجاد روابط تلفیقی و تحمیلی می شود . چیزهایی که کودکان از همسالان یاد می گیرند از طریق تعامل و تفاهم است .کودک مجبور است برای برقراری ارتباط با گروه مرتب رفتار خود را مورد ارزیابی قرار دهد و در برقراری رابطه رفتارهای ناخوشایندی که باعث طرد او از گروه می شود جلوگیری کند .

******نتایج و فواید مهارت های بین فردی:

این تونایی موجب تقویت رابطه گرم و صمیمی ما با دیگران به ویژه اعضای خانوده می شود و سلامت روانی و اجتماعی ما را بیش از پیش فراهم نموده و به قطع روابط ناسالم ما منجر خواهد شد.

پژوهشهای روان شناختی در مورد اهمیت روابط بین فردی موثر به نتایج زیر رسیده اند.
– اثر مستقیم روی سلامت روانی دارد.
– بهره وری شغلی و موفقیت را افزایش می دهد.
– تندرستی و سلامت جسمی به همراه می آورد.
– باعث مقابله سازنده با استرس می گردد.
– به رشد شخصی و هویت یابی افراد کمک میکند.
– کیفیت زندگی را افزایش می دهد.
– خود شکوفایی به همراه دارد.

«« شادی، خوشبختی، عزت نفس و توانایی ما برای شکوفا شدن تا حدود زیادی تحت تاثیر روابط ما هستند. »»

*******ویژگی های روابط بین فردی ناسالم

۱- همه چیز را گفتن. افشای تمام اطلاعات و رازهای شخصی.
۲- در نخستین جلسه ملاقات با صمیمیت سخن گفتن و وابسته شدن.
۳- مقدم داشتن نیازها و خواسته های دیگران بر نیازها و خواسته ها‌ی خود.
۴- مدام نگران نوع واکنش دیگران نسبت به رفتار، نگرش، عقاید و سبک زندگی خود بودن.
۵- ترس از طرد شدن از سوی دیگران.
۶- نیاز به پذیرش و تأیید دیگران.
۷- نیاز به خشنود سازی دیگران در همه اوقات.
۸- اجازه دادن به دیگران تا هدایت زندگی ما را در دست بگیرند.
۹- وانمود به موافقت کردن در صورتی که کاملاً مخالف هستیم.
۱۰- روی آوردن به فعالیتها و رفتارهای افراط آمیز به منظور همرنگی با دیگران مانند: مصرف مواد مخدر و الکل، گرسنگی کشیدن، پرخوری عصبی، بی محابا خرج کردن، رابطه جنسی و غیره.

********اشاره ها و نکته ها ( خلاصه و جمع بندی )

۱- سعی کنیم در برقرای ارتباط، شروع کننده خوبی باشیم مثل سلام و احوال پرسی گرم و فشردن دست فرد مقابل.
۲- هنگام صحبت کردن، سخنان یکدیگر را قطع نکنیم.
۳- برای تقویت ارتباط، از پراکنده گویی و مقدمه چینی زیاد پرهیز کنیم.
۴- با سوال کردن ( نه به حالت باز جویی )، بازخورد دادن، بازگو کردن آنچه گفته و آنچه احساس می کند و خلاصه کردن صحبت های طرف مقابل، نشان دهیم که به او توجه داشته و صحبت هایش برای ما اهمیت دارد.
۵- هنگام صحبت کردن، مطالب خود را واضح بیان کنیم و مطمئن شویم که شنونده فرصت سوال کردن یا اظهار نظر کردن را دارد. سعی کنیم خود را جای شنونده قرار دهیم و احساسات او را در نظر بگیریم.
۶- هنگام حضور در مکان های جدید ابتدا به دنبال آشنایان باشیم، سپس افرادی را جستجو کنیم که با آن ها راحت تر می توان ارتباط برقرار کرد.
۷- در ارتباط بین فردی علاوه برکلام، از روش های غیر کلامی مانند (گوش دادن، نگاه کردن، استفاده از ژست ها و چهره ها، ایماء و اشاره و…) به خوبی استفاده کنیم.
۸- برای ادامه یک ارتباط خوب از تمجید و تحسین مناسب و به جا استفاده کنیم، مانند (خوشحالم با شما هم صحبت شدم- خیلی خوب گفتید- آفرین – من هم با نظر شما موافقم و…).
۹- ازتحقیر، سرزنش و توهین دیگران خودداری کنیم. مانند ( تو اصلاً نمی فهمی- هنوز بچه هستی- بگو بزرگترت حرف بزنه و…).
۱۰- در مقابله با توهین ها و رفتارهای پرخاشگرانه دیگران، از تلاش برای اثبات غلط بودن اتهام های آنها خودداری کنیم (دفاع نکنیم) و تنها از بی توجهی انتخابی استفاده نمائیم. یعنی لبخند نزنیم، تماس چشمی برقرار نکنیم و به کار خودمان ادامه دهیم.
۱۱- هنگام صحبت، از قضاوت در مورد رفتار گوینده، پرهیز کنیم. مانند (اگر این کار را نمی کردی، این طور نمی شد- خب، تقصیر خودت بوده و…) به جای استفاده از این عبارت می توانیم بگوییم: “بهتره مسئله را یک بار دیگر مرور کنیم”.
امام علی(ع): (زبان همچون حیوان درنده ای است که اگر بی اندیشه رهایش کنی تو را تباه سازد).
۱۲- در مواقع عدم امکان ارتباط حضوری، از دیگر ابزارهای ارتباطی مانند تلفن زدن، نامه نوشتن و… در تقویت ارتباط خود با دیگران استفاده کنیم.
۱۳- افرادی را که در برقراری و ایجاد ارتباط ضعیف هستنند به کارهای گروهی (ورزشی، فرهنگی، اجتماعی و…) راهنمایی کنیم.
۱۴- با شرکت در مکان های اجتماعی (جشن ها و سخنرانی ها و مراسم مختلف در مساجد، مدارس و مکان های عمومی) در تقویت ارتباط خود با دیگران تلاش کنیم.
۱۵- با آگاهی از حقوق خود و دیگران در روابط بین فردی، از سوء استفاده های احتمالی پیشگیری کنیم.
۱۶- توانمندی ها و مهارتهای ارتباطی خود را شناخته و در عمل به کار بگیریم. مانند (شوخی، طنز به جا و …).
۱۷- افراد خانواده و یا دوستان خود را با اسم کوچک و پسوند های زیبا صدا بزنیم. مانند ( پسرم، عزیزم، دختر گلم، همسر گرامی و…).
۱۸- شنونده خوبی برای دیگران باشیم و آن ها را تشویق کنیم تا راجع به خودشان صحبت کنند. مانند: (نظر شما چیست؟- شما چه فکر می کنید؟- احساست را بگو و…).
۱۹- در روابط خود با دیگران:
– تصمیم بگیریم که چه چیزی از آنان می خواهیم.
– چگونه رفتاری باید با ما داشته باشند.
– مرزهای مطلوب خود را تعیین و به اطلاع آنان برسانیم.
– سپس پیامد هایی را در صورت تجاوز به مرزهای خود تعیین کرده و آنها را قاطعانه به مرحله اجرا بگذاریم.
– قبل از آنکه دیگران را مقصّر بشناسیم و یا محکوم کنیم، تلاش نماییم، تا نقاط قوّت و ضعف خود را مورد کنکاش قرار دهیم.
– هر چه داده های ذهن ما بیشتر باشد، وسعت دید بیشتری خواهیم داشت.
– به گفته الوین تافلر: رهبران فکری آینده افرادی هستند که قدرت دریافت اطلاعات تازه و توان ایجاد تغییر در درکشان را داشته باشند، در غیر این صورت محکوم به خروج از این دنیا می شوند.

درپایان مطالب این مبحث، از راهنمایی راهبران دین بهره می گیریم.

«« زیاد عیب رفیق خود را جستجو مکن وگرنه همیشه بی رفیق خواهی ماند زیرا احدی خالی از عیب نیست. امام صادق علیه السلام »»

«« ناتوان ترین مردم کسی است که در دوست یابی ناتوان است. امام علی علیه السلام »»

( دسته بندی مطالب با کمی ویرایش توسط : مرکز مشاوره موسسه فرهنگی دانش )
————————————————————————————————————————————————————————–
منابع اینترنتی:
– معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالیhttp://www.nkums.ac.ir/
– معاونت امور فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی
– بسته های آموزشی مؤسسه” اشاره ها و نکته ها”
– مرکز مشاوره و راهنمایی دانشگاه آزاد اسلامی واحدکرج ( تهیه کننده : سمیرا بی باک و مهسا اصلانی دانشجویان رشته مشاوره واحد کرج با نظارت استاد مرضیه دهقان پور)

برخی منابع مکتوب:
– الویت، ارنسون (۱۳۸۶) ،روانشناسی اجتماعی. ترجمه حسین شکر کن ،انتشارات رشد.
– نظریه های شخصیت ،ترجمه یحیی سید محمدی ،نشر ویرایش .
– شاملو ، سعید (۱۳۸۵ ) بهداشت روانی تهران: انتشارات
– شفیع آبادی ، عبداله (۱۳۸۷) ،پویایی گروه و مشاوره گروهی ،تهران: انتشارات

دیدگاه‌های این مطلب