آذر
۱
۱۳۹۳

انسان های محترم

 

انسان های محترم

از آنچه بیان شد، به روشنی معلوم می شود که علت تکریم و حرمت هر موجودی از جمله انسان، فضایل اخلاقی و خلق الهی آن چیز است. اینکه انسان در میان همه موجودات از حرمت و احترام برخوردار شد و خداوند او را بر موجودات دیگر برتری و فضیلت و کرامت بخشید، به سبب همین خلق الهی اوست که در او سرشته شده است. البته در میان موجودات، ابلیس، به سبب تعلیل نادرست از علت تکریم، خود را شایسته آن مقام دانسته و خواستار تکریم و احترام شد؛ او با چنین توهمی خود را برتر از آن دانست که به دیگری تکریم نماید و حرمت نگه دارد. در میان خود انسان ها نیز گاه چنین توهماتی رخ می دهد و از اینکه مورد تکریم قرار گرفته اند، دچار غرور می شوند (فجر، آیه ۱۵) و گاه دیگر کرامت را در جایی دیگر می جویند و به جای اینکه بپذیرند که تخلق به فضایل اخلاقی و خلق الهی موجب تکریم و احترام می شود، کرامت را در مال دنیا و قدرت و ثروت می جویند و خواهان احترام و تکریم بر این اساس می شوند. (همان) خداوند با بیان چرایی تکریم و احترام نشان می دهد که اگر کسی بخواهد محترم باشد می بایست دنبال آن علت باشد. با نگاهی به مصادیق انسانی که از سوی خداوند تکریم شده و محترم دانسته شده اند می توان این چرایی را به دست آورد. حضرت ابراهیم (ع) ازسوی خداوند تکریم شده و مورد احترام قرار می گیرد، چرا که همه آنچه خدا خواسته و به عنوان فضایل برشمرده درخود فعلیت بخشیده و با اطاعت کامل از خداوند، متخلق به اخلاق الهی شده است. از این رو خداوند بر او سلام کرامت می فرستد و فرشتگان با تکریم و احترام بر او وارد می شوند. (صافات، آیه ۱۰۹، هود، آیه ۶۹، ذاریات، آیات ۲۴ و ۲۵). خداوند درباره تکریم خردمندان در آخرت از سوی فرشتگان می فرماید که فرشتگان، خردمندان را با احترام و تکریم استقبال کرده و به پیشواز شان می آیند؛ زیرا ایشان با خردورزی، خود را در مسیر شدن های کمالی قرار داده و به فضایل اخلاقی آراسته و خدایی شده اند. (رعد، آیات ۱۹ تا ۲۴) همه کسانی که به بهشت وارد می شوند از کسانی هستند که در اخلاق، گوی سبقت را از دیگران ربوده اند و با کارهای نیک و پسندیده و رفتارهای معروف و نیکو و صالح توانستند اصول اخلاقی و انسانی را مراعات نمایند. بنابراین آنها را با نام های بلند اخلاقی چون ابرار، صالحان، نیکوکاران، محسنان، مخلصان، متقین و مانند آن می ستاید و فرشتگان به پیشوازشان می شتابند و با سلام صلوات، ایشان را به بهشت می برند. (حجر، آیات ۴۵ و ۴۶؛ نحل، آیات ۳۱ و ۳۲؛ صافات،آیات ۴۰ تا ۴۳؛ آن عمران، آیه ۱۹۸)

 

چگونه احترام بگذاریم؟

چنان که معلوم شد، کرامت و حرمت آدمی، به فضایل اخلاقی و تخلق به اخلاق خداوندی و اسما و صفات حسنای اوست. بنابراین باید کاری کرد که فضایل اخلاقی در ما بروز و ظهور کند تا از سوی دیگران از جمله خداوند و فرشتگان تکریم شده و مورد احترام باشیم. اگر بخواهیم مورد احترام باشیم می بایست حرمت اموری را نگه داریم. این حرمت نگه داری، همان چیزی است که در قالب عمل به کارهای معروف و پسندیده و ترک کارهای زشت و ناپسند خودنمایی می کند. پس برای این که حرمت ما را نگه دارند، می بایست حرمت کسان یا چیزهایی را نگه داریم. مهمترین چیز در این وادی، حفظ حرمت الهی است. از این رو خداوند در آیاتی برلزوم حفظ بزرگی و احترام او از سوی انسان ها تاکید کرده است. (انعام، آیه ۱۰۸؛ فتح، آیه ۹؛ رحمان، آیات ۲۷ و ۲۸؛ نوح، آیه ۱۳؛ علق ، آیه ۳) این بدان معناست که انسان می بایست با حفظ حرمت الهی و تکریم و تعظیم خداوندی، گام بزرگ تکریم و حرمت نگه داشتن خود را بردارد. این تکریم و حرمت نگه داری انسان از خدا، با تعظیم و تکریم خود شروع می شود. به این معنا که هر انسانی باید بداند که خداوند او را بزرگ داشته و به عنوان خلیفه برگزیده و متخلق به صفات و اسمای خود نموده است. پس کاری کند که این کرامت حفاظت شود و خدشه ای بدان وارد نشود و بر خلاف خداوند و اهداف آفرینش گام برندارد. در همین چارچوب اطاعت از خداوند و رعایت احکام الهی و عدم تمسخر و بازی گرفتن آن (بقره، آیه ۲۳۱)، تکریم و تعظیم و اطاعت از پیامبران (مائده، آیه۱۲؛ اعراف، آیه ۱۵۷؛ حجرات، آیات ۲ و ۳ و آیات دیگر)، حرمت نگه داشتن آیات الهی و کتب آسمانی از جمله قرآن (واقعه، آیه ۷۷؛ بروج، آیات ۱۱ تا ۲۱)، تعظیم و حرمت قانون (یوسف، آیه ۷۶؛ بقره، آیات ۱۹۴ و ۲۱۷؛ مائده، آیه ۲ و ۹۷)، رعایت شعایر الهی و تعظیم آن (مائده، آیه ۲؛ حج، آیات ۳۰ و ۳۲)، تکریم مؤمنان و تعظیم آنان (بقره، آیه ۱۲۵؛ حج، آیه ۲۶)، تکریم عالمان خداپرست و خداترس (مجادله، آیه۱۱) معنا می یابد. به سخن دیگر، کسی که می خواهد محترم و مکرم باشد، باید خود، حرمت خویش را حفظ کرده و با تخلق به اخلاق الهی و مظهریت در آن بکوشد تا محترم باشد و خداوند و موجودات هستی، او را تکریم نمایند. خداوند ضمن بیان کلیاتی درباره چگونگی احترام گذاشتن، موارد و مصادیق جزیی را نیز مطرح می کند تا انسان ها بیاموزند که چگونه باید حرمت نگه دارند و احترام کسی را به جا آورند و تکریم نمایند؛ چرا که انسان با عمل اخلاقی، نشان می دهد تا چه اندازه فضایل اخلاقی در او رسوخ کرده است. به عنوان نمونه کسی که متخلق به اخلاقی الهی باشد، می داند که با پیامبر(ص) نمی بایست درشتی کند و یا واژگانی را به کار برد که از شیوایی و رسایی و بلاغت و فصاحت برخوردار نیست. (بقره، آیه ۱۰۴؛ نساء، آیه ۴۶؛ نور، آیه ۶۳؛ حجرات، آیه ۲) تقدیم سلام و با خوش رویی با شخص مواجه شدن، خود نوعی از تکریم و حرمت نگه داشتن است که خداوند در برخی از آیات بدان اشاره کرده است. از جمله در داستان حضرت ابراهیم(ع) و ورود فرشتگان به منزل ایشان، فرشتگان بر ایشان سلام می فرستند و این گونه تکریم می کنند. آن حضرت(ع) نیز با پذیرایی کامل و انداختن سفره غذا می کوشد تا نسبت به مهمانان خود تکریم روا دارد و احترام و حرمت ایشان را نگه دارد. (ذاریات، آیات ۲۴ و ۲۵؛ هود، آیه ۶۹؛ حجر، آیات ۵۱ و ۵۲) از جمله شیوه های تکریم و احترام به مهمان آن است که در جای خوش و بهترین مکان او را بنشانیم و به استقبال و بدرقه او برویم. (همان و نیز یوسف، آیه ۱۰۰) مراعات مکانت مهمان و ایجاد امنیت، آرامش و آسایش و رفاه (همان و نیز هود، آیه ۷۸؛ حجر، آیات ۶۸ و ۶۹) از دیگر کارهایی است که شخص می تواند در مقام تکریم مهمان انجام دهد. احسان و کمک به والدین و پرهیز از نشان دادن خستگی در پذیرایی و مواظبت و مراقبت از ایشان در سالخوردگی و ناتوانی، از دیگر شیوه های تکریم و احترام بزرگ هاست که در آیاتی از ۹۹ و ۱۰۰ سوره یوسف و آیات ۲۳ و ۲۴ سوره اسراء به آن اشاره شده است. حرمت و احترام قانون های مکتوب و شفاهی که در قالب آداب و رسوم و هنجارهای اخلاقی و عقلایی در جامعه رواج یافته و نیز تکریم و احترام اماکن مقدس نیز از مصادیقی است که در قرآن به آن اشاره شده است. از این رو از مردم خواسته شده تا به کلیسا، کنیسه، مساجد، معابد، کتب مقدس، مکه، فلسطین و قدس و مانند آن احترام گذاشته شود و مراعات حرمت این اماکن به طور کامل در دستور کار قرار گیرد. (حج، آیه ۴۰؛ بقره، آیات ۱۲۶، ۱۹۱ و ۱۹۸) به هرحال، انسان ها، موجودات دارای کرامت و احترام هستند و نمی توان بی دلیل بی حرمتی درباره ایشان روا داشت. از این رو خداوند همه بشر را مورد تکریم کلی قرار داده مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. خلاف آن نیز زمانی ثابت می شود که شخص خود کرامت و حرمت خویش را از میان بردارد و کارهای ناشایست و پست و رذیلت های اخلاقی را انجام دهد. البته شخص با هر هنجارشکنی و بی حرمتی به همان میزان از حرمت و کرامت خود می کاهد و زمانی می رسد که دیگر از انسانیت کاملا ساقط می شود و دوزخی می گردد. همان گونه که اگر انسانی، بی گناهی را به عمد به قتل برساند حرمت خون خود را تباه ساخته است، کافرانی که به جنگ خدا و اخلاق می روند، خون خود را تباه کرده و حرمت و کرامت خویش را از میان برده اند. به سخن دیگر، تکریم هر انسانی، یک اصل است و حرمت وی می بایست نگه داشته شود. هرچه انسان اخلاقی تر و فضایل اخلاقی در او و زندگی اش نمودارتر باشد، از احترام و کرامت بیشتری برخوردار است و هرچه برخلاف هنجارهای اخلاقی و شرعی عمل کند و قوانین را زیرپا گذارد و هنجارشکنی کند به همان میزان نیز از کرامت و حرمت او کاسته می شود و ارزش و اعتبارش کاهش می یابد. در حقیقت خود انسان است که کرامت و حرمت خویش را از میان می برد و خود را سزاوار اهانت می کند. خداوند به عنوان نمونه در آیه ۱۸ سوره حج بیان می کند که افرادی که در نزد خداوند خوار شدند، فاقد هرگونه احترامی هستند، چرا که خود حرمت خویش را نگه نداشتند و از کرامت الهی سود نبردند پس سزاوار بی حرمتی هستند. به عنوان نمونه کسی که به جنگ خدا و اخلاق می رود و به خدا و پیامبر(ص) اعلان جنگ می دهد، کرامت و حرمت خویش نگه نداشته و خود را سزاوار خواری و ذلت دانسته است. همچنین کسانی که احترام خود را نگه نمی دارند و گناه و جرم و قانون شکنی می کنند، به همان میزان، خواری را برای خود ثبت کرده و حرمت خویش را تباه نموده و کرامت خود را از میان برده اند پس می بایست فقط خود را سرزنش کنند. اینها گوشه هایی از فرهنگ قرآنی درباره چرایی و چگونگی تکریم و احترام به خود و دیگران است. پرداختن به همه ابعاد آن بیرون از حوصله یک مقاله است و به همین مقدار در اینجا بسنده می شود. حرمت نگه داشتن و احترام کردن یک عمل اخلاقی و هنجاری است. کسی که حرمت نگه می دارد در حقیقت حافظ اصول اخلاقی و سنت ها و هنجارهای انسانی است. پس احترام نگه داری، نشانه شخصیت اجتماعی انسان است؛ زیرا با این عمل اخلاقی نشان می دهد تا چه اندازه خود را ساخته و در فضایل اخلاقی رشد کرده است. نویسنده در این مطلب بر آن است که با مراجعه به آموزه های قرآنی، پاسخی به پرسش هایی درباره چرایی و چگونگی احترام گذاری ارائه دهد و مصادیق و مواردی که می بایست در آن احترام مراعات شود و موارد احترام گذاری غلط و نادرست را بیان کند.

تکلیف درس تفکر و سبک زندگی

علیرضا توحیدنیا

VN:F [1.9.20_1166]
رتبه پست: ۱۰ / ۱۰٫۰ ( تعداد آراء : ۱ رای)
انسان های محترم, ۱۰٫۰ out of 10 based on 1 rating

فرستادن دیدگاه

برای قرار دادن شکلک ها روی آنها کلیک کنید.

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNoLOLSillyBeautyLashesCuteShyBlushKissedIn LoveDroolGiggleSnickerHeh!SmirkWiltWeepIDKStruggleSide FrownDazedHypnotizedSweatEek!Roll EyesSarcasmDisdainSmugMoney MouthFoot in MouthShut MouthQuietShameBeat UpMeanEvil GrinGrit TeethShoutPissed OffReally PissedMad RazzDrunken RazzSickYawnSleepyDanceClapJumpHandshakeHigh FiveHug LeftHug RightKiss BlowKissingByeGo AwayCall MeOn the PhoneSecretMeetingWavingStopTime OutTalk to the HandLoserLyingDOH!Fingers CrossedWaitingSuspenseTremblePrayWorshipStarvingEatVictoryCurseAlienAngelClownCowboyCyclopsDevilDoctorFemale FighterMale FighterMohawkMusicNerdPartyPirateSkywalkerSnowmanSoldierVampireZombie KillerGhostSkeleton

در یک نگاه

آخرین دیدگاه‌ها